Ενημέρωση από το 13ο Συνέδριο της Διεθνούς των Αναρχικών Ομοσπονδιών (IFA-IAF), Αθήνα
Το 13ο Συνέδριο της Διεθνούς των Αναρχικών Ομοσπονδιών (IFA-IAF) πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το τριήμερο 3–5 Απριλίου 2026, με διοργανώτρια την Αναρχική Πολιτική Οργάνωση – Ομοσπονδία Συλλογικοτήτων (ΑΠΟ). Μεταξύ των άλλων ομοσπονδιών που συμμετείχαν ήταν η Federazione Anarchica Italiana (FAI, Ιταλία), η Fédération Anarchiste (FA, γαλλόφωνες περιοχές), η Federazione Anarchica Siciliana (FAS, Σικελία), η Federación Libertaria Argentina (FLA), η Federacija za anarhistično organiziranje (FAO, Σλοβενία & Κροατία), η Федерация на анархо-комунистите в България (FACB, Βουλγαρία), η Anarchist Federation (AF, Βρετανία), καθώς και παρατηρητές από τη Βραζιλία (Aurora Negra & Terre Livre) και τη Σερβία (Klasna Solidarnost). Δεν συμμετείχαν μέλη και συνεργαζόμενες ομάδες από Μεξικό, Βραζιλία, Τσεχο-Σλοβακία, γερμανόφωνες περιοχές και το Κουρδικό Αναρχικό Φόρουμ, οι τελευταίοι λόγω ανησυχιών για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Κουβανοί σύντροφοι είχαν επίσης προσκληθεί, αλλά η επικοινωνία έχει καταστεί ολοένα και πιο δύσκολη λόγω του οικονομικού αποκλεισμού.
Για την ομαλή διεξαγωγή του, το συνέδριο φιλοξενήθηκε σε έναν ενιαίο χώρο, την κατάληψη Λέλας Καραγιάννη 37 ένα εντυπωσιακό κτίριο που αποτελεί την παλαιότερη κατάληψη στην Ελλάδα. Το φαγητό καλύφθηκε από τους συντρόφους της κατάληψης, ενώ προσφέρθηκε και διαμονή σε επισκέπτες. Νοικιάστηκε εξοπλισμός μετάφρασης για ταυτόχρονη διερμηνεία, αν και η βασική γλώσσα ήταν τα αγγλικά. Στον ίδιο χώρο πραγματοποιήθηκε και δημόσια εκδήλωση το Σάββατο με θέμα «Η θέση των αναρχικών απέναντι στις στρατιωτικές συγκρούσεις και την απειλή γενίκευσης του πολέμου», με διοργανωτή την ΑΠΟ.
Το συνέδριο της IFA πραγματοποιείται κάθε τρία με τέσσερα χρόνια, με ενδιάμεσες συναντήσεις (CRIFA) για τον συντονισμό των ομοσπονδιών, τον σχεδιασμό δράσεων και την ανάπτυξη κειμένων προς συζήτηση και οικοδόμηση συναίνεσης. Η λήψη αποφάσεων είναι από τα κάτω: οι ομοσπονδίες προτείνουν θέματα και παρουσιάζουν τις θέσεις τους στο συνέδριο. Η δομή περιλάμβανε ολομέλειες, όπως αυτή για τις αναρχικές προσεγγίσεις σε εξεγέρσεις διεθνώς (Ιράν, Μεσόγειος, Μαδαγασκάρη, Ινδονησία, Νεπάλ), καθώς και εργαστήρια για το Σουδάν, την άνοδο της ακροδεξιάς, την εκπαίδευση, το περιβάλλον, την πατριαρχία και την έμφυλη βία και την ψηφιακή σφαίρα (ψηφιακό υλικό και κυβερνοασφάλεια). Συζητήθηκαν επίσης διοικητικά ζητήματα της IFA.
Η πρώτη ολομέλεια, «Ενάντια στον σύγχρονο ολοκληρωτισμό του Κράτους, του Καπιταλισμού και του Πολέμου», ανέδειξε θέσεις αντιμιλιταρισμού. Στα θέματα που συζητήθηκαν συμπεριλαμβάνονται η εναντίωση σε βάσεις και επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ (Ιταλία, Σικελία, Κρήτη), η επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη, η επαναφορά της στρατιωτικής θητείας (Κροατία, Γαλλία), η καταστολή της αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη (π.χ. μέσω αντιτρομοκρατικών νόμων στη Βρετανία) και η αύξηση στρατιωτικών δαπανών μέσω «διπλής χρήσης» υποδομών, όπως τα αεροδρόμια τα λιμάνια ή επεκτάσεις σιδηροδρομικού δικτύου όπου θα μπορούσαν να παρέμβουν οι εργάτες.
Αν και δεν είναι πάντα δυνατό να επιτευχθεί συναίνεση, το συνέδριο σημείωσε σημαντική πρόοδο σε μια σειρά ζητημάτων. Συγκεκριμένα, οι ιταλική και η ελληνική ομοσπονδία είχαν αμφότερες καταθέσει αναλυτικές θέσεις για το έμφυλο ζήτημα, με κείμενα εγκεκριμένα από τις ομοσπονδίες τους που περιλάμβαναν αναλύσεις για τη συστημική έμφυλη βία (ΑΠΟ) και τον τρανσφεμινισμό (FAIt). Για παράδειγμα, από την είσηγηση της FAI Ιταλίας:
«Το ρίζωμα και η επέκταση των τρανσφεμινιστικών και queer κινημάτων καθίσταται ολοένα και πιο απαραίτητη μπροστά στην εντατικοποίηση της πατριαρχικής καταπίεσης στην τρέχουσα φάση, κατά την οποία, σε διάφορα μέρη του κόσμου, η σύνδεσή της με τη θρησκευτική καταπίεση γίνεται όλο και πιο ισχυρή. Στην Ιταλία, η κυβέρνηση Μελόνι έχει προωθήσει συγκεκριμένες νομοθετικές πράξεις πατριαρχικού και οικογενειοκεντρικού χαρακτήρα για την ενίσχυση των γεννήσεων εντός της παραδοσιακής οικογένειας. Ο οικογενειοκεντρισμός και η υπεράσπιση της παραδοσιακής, σεξιστικής και ιεραρχικής οικογένειας, ωστόσο, δεν αποτελούν μόνο κληρονομιά της αντιδραστικής δεξιάς, καθώς υπάρχει και μια μορφή οικογενειοκεντρισμού στην παράδοση της αριστεράς». Η FAI συνέδεσε επίσης την αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση με την ενίσχυση της κουλτούρας της ανδρικής κυριαρχίας.
Η ΑΠΟ εστίασε στην πατριαρχική βία:
«Σε μια περίοδο κατά την οποία ο σύγχρονος ολοκληρωτισμός κινητοποιείται για να καταστείλει τους λαούς που εξεγείρονται και οι εθνικιστικές και φασιστικές φωνές αυξάνονται, οι γυναίκες, σε κάθε μέρος του πλανήτη, και ιδιαίτερα εκείνες των λαϊκών στρωμάτων, αντιμετωπίζουν, πέρα από τον κίνδυνο θανάτου, εκτοπισμού, πείνας και ασθένειας, την καθημερινή απειλή της έμφυλης βίας, των σεξουαλικών βασανιστηρίων και των εκτελέσεων, ως εργαλεία κατάκτησης και υποταγής». Η ΑΠΟ ανέδειξε επίσης τις επιθέσεις στο δικαίωμα της άμβλωσης στις ΗΠΑ και τη συστηματική χρήση της έμφυλης βίας ως όπλο πολέμου στο Σουδάν και την Παλαιστίνη, αλλά και, παρόμοια με την Ιταλική Ομοσπονδία, την εθνικιστική επίκληση της «γυναικείας φύσης» για την επιβολή του ρόλου της μητρότητας προς όφελος του έθνους.
Το workshop «Η άνοδος της άκρας δεξιάς και η αντιφασιστική απάντηση» παρουσιάστηκε από την AF και τη FA. Η AF χρησιμοποίησε το πλαίσιο της ανόδου του Reform UK για να αναλύσει πολιτισμικές πτυχές της ακροδεξιάς ιδεολογίας και δράσης. Υπήρξε έντονο ενδιαφέρον για τη χρήση των νόμων σχετικά με τη δημόσιαα τάξη στη Βρετανία για τον περιορισμό των διαδηλώσεων. Αν και οι προληπτικές συλλήψεις μέσω κατηγοριών για συνωμοσία δεν είναι κάτι νέο στο Ηνωμένο Βασίλειο, φαίνεται να είναι δυσκολότερο να δικαιολογηθούν σε χώρες με ιστορία δικτατορίας ή όπου ο αντιφασισμός αναφέρεται ακόμη και στα πλαίσια του συντάγματος. Στην Ιταλία και την Ελλάδα, οι ρίζες των φασιστικών δικτατοριών παραμένουν βαθιές. Ωστόσο, πολιτισμικά μοτίβα όπως «Θεός, Πατρίδα και Οικογένεια» επανεμφανίζονται, ενώ στην Ιταλία οι αναρχικοί και οι χώροι τους στοχοποιούνται ειδικά από την αστυνομία υπό την ηγεσία της Μελόνι. Παρότι η ακμή της Χρυσής Αυγής στην Ελλάδα έχει παρέλθει, εν μέρει λόγω της καταστολής μετά τη δολοφονία αντιφασίστα τραγουδιστή, οι διασυνδέσεις των μελών της με μια πιο «ήπια» ακροδεξιά δεν έχουν εξαφανιστεί.
Σε χώρες όπως η Βραζιλία, η Βουλγαρία και η Σερβία, η απειλή της νεοναζιστικής βίας παραμένει έντονη, καθώς δρουν και οργανώνουν εκδηλώσεις ανοιχτά, επιτιθέμενοι ακόμη και δολοφονώντας αναρχικούς. Οι αναρχικοί έχουν αναπτύξει δημιουργικές απαντήσεις, όπως η οργάνωση μαζικών μαθημάτων αυτοάμυνας σε γειτονιές, π.χ. στις φαβέλες της Βραζιλίας.
Το workshop για την εκπαίδευση αποτέλεσε σημαντική ευκαιρία κατανόησης των αλλαγών στην Ελλάδα, όπου προωθούνται μοντέλα σύμπραξης με ιδιώτες στα λύκεια και οι εκπαιδευτικοί που αντιστέκονται στην ιδιωτικοποίηση και την εντατικοποίηση της αξιολόγησης των μαθητών στοχοποιούνται. Υπάρχει επίσης αυξανόμενη απειλή για την αναρχική οργάνωση στα πανεπιστήμια. Ως εκ τούτου, η ανάγκη για ισχυρά σωματεία βάσης είναι κρίσιμη. Από την άλλη, παρουσιάστηκαν ενθαρρυντικά παραδείγματα, όπως το ελεύθερο λύκειο Escula Libre de Constitucion (ELC) στο Μπουένος Άιρες και το Αναρχικό Εργαστήριο Εκπαίδευσης (LEA) στο Σάο Πάολο, στο Κέντρο Κοινωνικού Πολιτισμού (CCS). Η πρωτοβουλία LEA, που υλοποιείται από τη Βιβλιοθήκη Terra Livre, στοχεύει στη μελέτη, παραγωγή και πειραματισμό παιδαγωγικών πρακτικών για παιδιά, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής τους σε αναρχικά φεστιβάλ βιβλίου.
Το workshop «Λεηλασία της Φύσης» που εισήχθη από την ΑΠΟ εστίασε στα πολιτικά, πολιτισμικά και κοινωνικά προβλήματα γύρω από την κλιματική κρίση και τη λεηλασία της φύσης και των τοπικών κοινοτήτων από το κράτος και το κεφάλαιο. Συζητήθηκαν οι λαϊκές αντιστάσεις στην εξόρυξη πόρων, στον «πράσινο» καπιταλισμό και τον έλεγχο της φύσης και των κοινοτήτων, καθώς και η αυξανόμενη αστικοποίηση, εμπορευματοποίηση και οι αναπλάσεις. Τονίστηκαν ισχυρές συνδέσεις με τον αντιμιλιταρισμό, ιδίως σε σχέση με αγώνες ενάντια σε έργα υποδομών. Επισημάνθηκαν επίσης προβλήματα με την επενδυτική ατζέντα του ΟΗΕ ύψους 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων για το 2030.
Στο τέλος του τριημέρου, το 13ο Συνέδριο της IFA κατέληξε σε κοινή δήλωση με τίτλο «Ενάντια στην Παγκόσμια Δικτατορία Κράτους και Καπιταλισμού, ενάντια στον Πόλεμο και τον Φασισμό», με επίκεντρο τον αντιμιλιταρισμό, σε σύνδεση με την αντίστοιχη ολομέλεια. Παρήχθη επίσης μια ανακοίνωση αλληλεγγύης με τους Κουβανούς αναρχικούς. Και οι δύο θα επικυρωθούν από τις ομοσπονδίες της IFA πριν από τη δημοσίευσή τους.
Έντονα χειροκροτήματα ακούστηκαν όταν η Klasna Solidarnost (Σερβία) ανακοίνωσε την πρόθεσή της να υποβάλει αίτηση ένταξης στην IFA ως συνδεδεμένη ομάδα (καθεστώς που αφορά ομάδες με προοπτική να εξελιχθούν σε ομοσπονδία). Προτάθηκε τόπος για το επόμενο συνέδριο, ενώ η FA συμφώνησε να αναλάβει τον ρόλο της Γραμματείας, συνεχίζοντας το έργο της FAO των προηγούμενων ετών. Συμφωνήθηκε επίσης η διοργάνωση νέας συνάντησης στη Μεσόγειο, καθώς και η έκδοση επόμενου τεύχους του περιοδικού της IFA με θέμα τον αντιμιλιταρισμό, όπου οι ομοσπονδίες-μέλη της IFA θα καταθέσουν άρθρα.
Μετά το ενημερωτικό εργαστήριο για το Σουδάν από τη FAS και τη FA, παρουσιάστηκε μία αφίσα αλληλεγγύης που αναδεικνύει τους αγώνες των Σουδανών αναρχικών. Μετά το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα συνάντηση αλληλεγγύης σε Σουδανούς μετανάστες, προσφέροντας τη δυνατότητα σε όσους παρέμειναν να ενημερωθούν περαιτέρω για την κατάσταση. Οι σύντροφοι της IFA προσκλήθηκαν επίσης από τη FAO στο επόμενο Βαλκανικό Αναρχικό Φεστιβάλ Βιβλίου στα Σκόπια, Μακεδονία το Σεπτέμβρη.
Το συνέδριο ολοκληρώθηκε με μια ηχηρή τιμητική αναφορά στον σύντροφο της FA Jean-Marc Raynaud — ιδρυτή των Libertarian Editions και του αναρχικού σχολείου «Bonne Aventure» — που πέθανε στα τέλη Μαρτίου.
